Темпото на решавање на проблемот со урбаниот цврст отпад е побавно од потребата на Владата да создаде впечаток дека го решила.

Ромео Ханџари

Недвосмислен услов за успех во оваа војна е секојдневното ангажирање на јавноста во решението. За да се реализира оваа секојдневна заложба, јавноста мора да биде информирана, едуцирана и охрабрувана. Во спротивно нема трајно решение, само илузија и стагнација.

До 2011 година, управувањето со урбаниот отпад во Албанија беше неправедно поистоветувано со „чистење“, врз основа на Законот бр. 8094, од 21.3.1996 година, „За јавното депонирање на отпадот“. Во 2011 година, Албанија одлучи да се справи со овој проблем на правна основа, а проблемот почна да го решава кога Собранието го усвои Законот бр. 10 463, од 22.9.2011 година „За интегрирано управување со отпад“, и кога Владата донесе ДКП бр. 175, од 19.01.2011 година „За одобрување на националната стратегија за управување со отпад и националниот план за управување со отпад“. Овие чекори беа целосно усогласени со секторските политики на ЕУ за отпад, имено со Директивата 2008/98/, од 19 ноември 2008 година, „За отпадот“, чија суштина е да се почитува „хиерархијата на отпадот“ и „учеството на јавноста во одржливи решенија“.

Во Албанија не постои акционен план за поттикнување на учеството на јавноста во решавањето на проблемот со отпадот. Главните причини се две. Прво, политичката одлука на владата на Рама во Албанија да му даде апсолутен приоритет на третманот на урбаниот цврст отпад со регионален инсинератор. Ваквата одлука беше придружена со илузија дека прашањето се решава само со 2 стратешки потези: изградба на постројки за согорување на регионално ниво и законска обврска на локалните единици да го испратат отпадот во инсинераторот со плаќања субвенционирани од Владата за период од 5-7 години. За „решението“ со инсинераторот воопшто не му треба учество на јавноста и затоа не мора да ја едуцира, информира или поттикнува јавноста да ја препознае и имплементира Стратегијата за интегрирано управување со урбан цврст отпад преку намалување, повторна употреба и сепарација на отпадот на изворот со цел да се рециклира. Од друга страна, трошоците за третман на отпадот би требало да ги сноси јавноста, на ниво на секоја локална единица. Овој економски мотив на потребата да се намалат трошоците што самата јавност ги сноси на својот грб, во секоја земја во светот е поттик поради кој јавноста доброволно и убедено оди кон имплементација на врските на намалување и рециклирање. За ова е доволна едноставна информативна кампања. Но, со субвенционирање на надоместоците за третман на отпад во инсинераторот, Владата индиректно ѝ дава порака на јавноста дека „трошокот за третман на отпадот е нула“, и дека од јавноста не се бара ништо друго освен да носи отпад колку што сака во корпата за отпад во соседството. Ова е првата илузија што е создадена.

Другата причина за недостигот на каква било едукативна и информативна кампања е поврзана со горенаведеното. Тоа се нарекува „привремена неусогласеност“: иако реално прашањето за отпадот не може да се реши во рок од 4 или 8 години од владејачките мандати, Владата треба, во овие изборни рокови, да создаде во јавноста (електоратот) верување дека го решила проблемот. Нормално, темпото на решавање на проблемот со урбаниот цврст отпад е побавно од потребата на Владата да создаде впечаток дека го решила. Затоа, се оди кон создавање на втората илузија, која априори ја исклучува јавноста од потребата за придонес што навистина мора да го има во оваа долга војна.

Со тоа што не ги води секојдневните битки, јавноста во Албанија едноставно живее во илузијата на „решение“.

 

Ромео Ханџари се занимава со јавни еколошки прашања во Албанија повеќе од 20 години од позиции на истражувач, активист на граѓанското општество или јавен администратор